​Ben je opdrachtnemer en teken je ‘gewoon’ elk contract? Let dan hierop.

Waarom je niet zomaar een contract moet tekenen

Een contract komt meestal uit de koker van de opdrachtgever. Logisch dus dat het vooral diens belangen beschermt. Voor jou als ondernemer kan dat betekenen dat je opdraait voor vertragingen, schade of boetes, ook als die buiten jouw schuld zijn ontstaan. Wie klakkeloos tekent, tekent vaak veel van zijn rechten weg en neemt extra verplichtingen op zich.

In de praktijk zien we regelmatig dat ondernemers zich niet bewust zijn van wat ze precies ondertekenen. Er wordt snel aangenomen dat de voorwaarden ‘wel standaard’ zijn of dat er achteraf nog kan worden onderhandeld. Maar als het contract eenmaal ondertekend is, zit je er in beginsel aan vast.

De grootste valkuilen in contracten

Contracten kunnen bepalingen bevatten die op het eerste gezicht onschuldig lijken, maar juridisch ver gaan. Denk aan:

1. Boetebedingen: het niet nakomen van een afspraak kan leiden tot hoge boetes.
2. Aansprakelijkheidsclausules: jij bent volledig aansprakelijk voor alle schade, ook als die ontstaan is door toedoen van de opdrachtgever of derden.
3. Eenzijdige wijzigingsbevoegdheden: de opdrachtgever mag zonder jouw instemming tarieven of voorwaarden aanpassen.
4. Korte betalingstermijnen of verrekeningen: er mag automatisch worden verrekend met andere facturen, of betaling vindt pas plaats na 60 dagen.
5. Forum- of rechtskeuzebepalingen: je moet een procedure starten in een buitenlands rechtsgebied of volgens onbekende wetgeving.

Gelden de algemene voorwaarden eigenlijk?

Veel ondernemers hanteren een eigen set voorwaarden of branchevoorwaarden. Maar die gelden alleen als je ze op tijd en op de juiste manier van toepassing hebt verklaard. Als de opdrachtgever zijn eigen voorwaarden meestuurt bij het eerste contact, zoals de offerteaanvraag of opdrachtbevestiging, en jij reageert daar niet op, dan gelden de voorwaarden van de opdrachtgever (6:225 lid 3 BW). Dit heet de ‘first shot rule’ bij een 'battle of forms': wie als eerste verwijst naar zijn eigen voorwaarden en dat correct doet, staat juridisch sterker. Als je als tweede partij naar jouw voorwaarden verwijst, dan komt aan die tweede verwijzing geen werking toe als je niet daarbij ook de toepasselijkheid van de eerste verwijzing uitdrukkelijk van de hand wijst.

Zorg dus dat je niet alleen je voorwaarden meestuurt, maar ook duidelijk vermeldt dat die van toepassing zijn én dat je de voorwaarden waar de opdrachtgever naar verwijst expliciet afwijst.

Lees ook: ‘Algemene voorwaarden: een gids voor juist gebruik’

De volgorde telt: let op offerte, opdrachtbevestiging en e-mailwisseling

Contractvorming gebeurt vaak via e-mail. Juist dan is het belangrijk dat je bij je offerte of eerste communicatie jouw voorwaarden meestuurt. Wacht je tot na de opdrachtbevestiging? Dan ben je te laat. Reageer je op een opdracht met de opmerking "akkoord" zonder eigen voorwaarden te benoemen? Dan gelden ze niet.

Let ook op ‘stilzwijgende aanvaarding’. Als je een opdracht uitvoert zonder te reageren op de (ongunstige) voorwaarden, wordt dat waarschijnlijk gezien als instemming. Zorg dus dat je scherp blijft op de communicatiemomenten die juridisch relevant zijn.

Wat kun je wél doen? Vijf praktische tips

1. Gebruik een vaste offerte-template met jouw voorwaarden. Zorg dat de voorwaarden altijd zijn bijgesloten en verwijs ernaar in je e-mail.
2. Vermeld het expliciet: schrijf in je communicatie “Op deze offerte zijn onze algemene voorwaarden van toepassing. Wij wijzen de voorwaarden van opdrachtgever uitdrukkelijk van de hand.”
3. Laat een jurist het contract van de opdrachtgever beoordelen, zeker bij langdurige of grote opdrachten. Kleine zinnetjes kunnen grote (financiële) gevolgen hebben.
4. Bedenk alternatieven voor ongunstige bepalingen. Bijvoorbeeld: als de opdrachtgever boetes wil opnemen, stel dan een redelijk limiet voor.
5. Neem vóór je tekent contact met een jurist op. Een kort overleg met een juridisch adviseur kan veel kosten en problemen voorkomen.

En als je het contract al getekend hebt?

Ook dan is niet alles verloren. Soms biedt de ‘redelijkheid en billijkheid’ ruimte om onredelijke bedingen buiten toepassing te laten verklaren door een rechter. Denk aan situaties waarin je onder zeer grote druk hebt ondertekend, of waarin het contract bepalingen bevat die ongebruikelijk zijn en je redelijkerwijs niet hoefde te verwachten.

Ook kan het zijn dat een bepaling vernietigbaar is, bijvoorbeeld omdat deze oneerlijk is of in strijd met de wet. Maar dat moet je dan wel aantonen. Juridisch advies in een vroeg stadium helpt om je positie goed in te schatten.

Tot slot

Het voelt soms alsof je geen keus hebt: tekenen of de opdracht mislopen. Maar een beetje juridische scherpte vooraf kan veel ellende achteraf voorkomen. Twijfel je over een contract dat je hebt ontvangen? Neem gerust contact met ons op. Wij kijken graag met je mee. Ook kunnen we je helpen met het opstellen van je eigen set overeenkomsten en/of algemene voorwaarden.

En heb je al getekend en krijg je nu alsnog vragen of problemen? Ook dan helpen we je om jouw rechtspositie te beoordelen en samen te zoeken naar een oplossing.