​Welke rol vervul ik onder de PPWR en welke verplichtingen horen daarbij?

De verordening richt zich op drie hoofddoelen: het verminderen van verpakkingsafval, het bevorderen van hergebruik en recycling van verpakkingen, en het stellen van duurzaamheidseisen aan verpakkingen die op de EU-markt worden gebracht. Denk daarbij aan eisen voor recyclebaarheid, minimalisatie van verpakkingsvolume en -gewicht, beperkingen op bepaalde stoffen, en verplichtingen rond gerecycled materiaal.

Kennis van verpakkingsregels voorkomt onnodige administratie

Zoals aangegeven geldt de Europese verpakkingsverordening PPWR sinds 12 augustus 2026 rechtstreeks in alle EU-lidstaten. In onze praktijk zien we dat veel bedrijven op dezelfde manier reageren: conformiteitsverklaringen opvragen, spreadsheets vullen en vragenlijsten rondsturen. Begrijpelijk, maar lang niet altijd nodig. De verordening kent namelijk een heldere rolverdeling. Wie zijn eigen rol begrijpt, weet precies wat er wel en niet van hem wordt verwacht en bespaart zichzelf onnodige administratie. In deze blog lopen we de rollen stap voor stap langs.

Welke rol heb ik?

De PPWR onderscheidt vijf typen marktdeelnemers. De eerste stap is dus vaststellen welke rol past bij jouw eigen positie in de keten. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is het dat niet altijd. Eén bedrijf kan meerdere rollen tegelijk vervullen, afhankelijk van de verpakking en de situatie. Welke rollen zijn er?

1. Fabrikant: de partij die een verpakking ontwerpt of laat ontwerpen en deze onder eigen naam of merk op de EU-markt brengt. Let op: dit gaat om de verpakking zelf, niet om het verpakte product. Een retailer die een eigen verpakking laat maken, is voor die verpakking de fabrikant.
2. Gemachtigde vertegenwoordiger: een in de EU gevestigde partij die schriftelijk door een niet-EU-fabrikant is aangewezen om namens hem bepaalde taken uit te voeren.
3. Importeur: een in de EU gevestigde partij die een verpakking uit een derde land voor het eerst op de EU-markt brengt. Dit is relevant zodra de fabrikant buiten de EU zit.
4. Distributeur: elke partij in de keten die een verpakking op de markt aanbiedt, maar niet de fabrikant of importeur is. Denk aan groothandels, logistiek dienstverleners die verpakte producten doorleveren, of retailers die producten van derden verkopen.
5. Fulfilmentdienstverlener: een partij die diensten verleent zoals opslag, verpakking, adressering of verzending, zonder eigenaar te zijn van de producten.

Wat moet de fabrikant doen?

De fabrikant draagt de zwaarste verantwoordelijkheid. Concreet gelden de volgende verplichtingen:

• Ontwerp en productie conform de PPWR. Verpakkingen moeten voldoen aan de duurzaamheidseisen uit de verordening: minimalisatie van gewicht en volume, beperkingen op bepaalde stoffen, en eisen voor recyclebaarheid. Ook in de Nederlandse wetgeving is het verboden verpakkingen op de markt aan te bieden die niet aan de essentiële eisen voldoen. Daarnaast moeten verpakkingen zo zijn ontworpen dat recycling wordt vergemakkelijkt en zo mogelijk gerecycled materiaal wordt toegepast.
• Technisch dossier opstellen. Dit dossier bevat de technische specificaties, testresultaten en overige documentatie waarmee wordt aangetoond dat de verpakking aan de PPWR-eisen voldoet.
• Conformiteitsbeoordeling uitvoeren. De fabrikant beoordeelt of de verpakking daadwerkelijk voldoet aan alle toepasselijke eisen, op basis van het technisch dossier.
• EU-conformiteitsverklaring opstellen. Na een succesvolle beoordeling stelt de fabrikant een formele verklaring op dat de verpakking conform is. Dit document moet tien jaar worden bewaard en op verzoek aan de toezichthouder worden overgelegd.
• Markering aanbrengen. De verpakking moet worden voorzien van de door de PPWR vereiste markeringen, onder andere over materiaalsamenstelling en sortering.
• Corrigerende maatregelen nemen. Blijkt achteraf dat een verpakking niet voldoet, dan moet de fabrikant direct actie ondernemen: de verpakking in conformiteit brengen, zo nodig uit de handel nemen, en de toezichthouder informeren.

Kort samengevat: de fabrikant bouwt het dossier, doet de beoordeling, geeft de verklaring af en bewaart alles. De conformiteitsverklaring is zijn document.

Wat moet de importeur doen?

De importeur fungeert als poortwachter aan de EU-grens. Hij brengt de verpakking voor het eerst op de EU-markt en draagt daarmee een eigen verantwoordelijkheid. Concreet:

• Controleren of de fabrikant de conformiteitsbeoordeling heeft uitgevoerd, het technisch dossier heeft opgesteld en de conformiteitsverklaring beschikbaar is. De importeur hoeft deze beoordeling niet zelf opnieuw uit te voeren, maar moet wel verifiëren dat het is gedaan.
• Bewaren van een kopie van de conformiteitsverklaring, gedurende tien jaar na het op de markt brengen. Dit sluit aan bij het patroon in andere EU-productwetgeving.
• Beschikbaar stellen van de verklaring en het technisch dossier aan de toezichthouder, op diens verzoek.
• Eigen gegevens vermelden op de verpakking of in begeleidende documentatie: naam, handelsnaam en contactadres.
• Corrigerende maatregelen nemen als hij weet of redenen heeft om aan te nemen dat een verpakking niet voldoet. Ook moet hij de toezichthouder en zo nodig de fabrikant informeren.

De importeur is dus niet verantwoordelijk voor het opstellen van het technisch dossier of de conformiteitsverklaring, maar wel voor het controleren en bewaren ervan. In de praktijk betekent dit: maak heldere afspraken met leveranciers buiten de EU en verifieer de documentatie vóór import.

Wat moet de distributeur doen?

Hier zit het grootste misverstand. Distributeurs vragen op dit moment massaal conformiteitsverklaringen op, terwijl de PPWR dat niet van hen verlangt. De verplichtingen van de distributeur zijn beperkter:

• Zorgvuldigheid betrachten. Voordat een verpakking op de markt wordt aangeboden, controleert de distributeur of de vereiste markeringen zijn aangebracht.
• Geen non-conforme verpakkingen aanbieden. De distributeur mag geen verpakkingen op de markt brengen waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat deze niet aan de PPWR voldoen. Dit is de zogenoemde vermoedensplicht: het gaat niet alleen om daadwerkelijke kennis, maar ook om signalen die een redelijk handelend marktdeelnemer zouden moeten alarmeren.
• Meewerken met toezichthouders. Op verzoek moet de distributeur informatie verstrekken en medewerking verlenen.
• Opslag- en transportcondities. De distributeur zorgt dat de omstandigheden waaronder hij verpakkingen opslaat of vervoert de conformiteit niet in gevaar brengen.

Wat de distributeur niet hoeft te doen: een conformiteitsverklaring opvragen, bewaren of doorsturen. De PPWR schrijft niet voor dat de distributeur over dit document beschikt. Een bevestiging van de leverancier dat de verpakkingen aan de eisen voldoen, kan in de meeste gevallen volstaan om aan de zorgvuldigheidsplicht te voldoen.

Producentenverantwoordelijkheid: een aparte laag

Los van de bovenstaande rollen kent de PPWR – en in Nederland het Besluit beheer verpakkingen 2014 – het concept van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). De producent of importeur die verpakte producten op de Nederlandse markt brengt, is verantwoordelijk voor de inzameling, recycling en verwerking van verpakkingsafval.

Deze verantwoordelijkheid brengt andere informatiebehoeften met zich mee dan de conformiteitsverklaring. Wie UPV-plichtig is, heeft concrete data nodig:

• Materiaalsoorten van de verpakking (kunststof, glas, papier/karton, metaal, hout, composiet).
• Verpakkingsgewichten per materiaalsoort, nodig voor de berekening van afvalbeheerbijdragen.
• Recyclebaarheid en het aandeel gerecycled materiaal, relevant voor de rapportageverplichtingen en eventuele gedifferentieerde tarieven.
• Type verpakking (primair, secundair, tertiair) en de hoeveelheden die op de markt worden gebracht.

Dit zijn gegevens die een UPV-plichtige partij wél bij leveranciers moet opvragen, omdat zij nodig zijn voor registratie en rapportage. Maar het zijn materiaalgegevens, geen conformiteitsverklaringen.

Praktijkschema

Om het overzichtelijk te maken, hieronder de gesimplificeerde kern per rol:

De juiste informatie, niet alle informatie

De les is helder:

• de conformiteitsverklaring is een document van de fabrikant, bedoeld voor de toezichthouder;
• de importeur controleert en bewaart het;
• de distributeur hoeft het niet op te vragen;
• en wie UPV-plichtig is, heeft materiaaldata nodig, geen conformiteitsverklaringen.

Het massaal rondsturen van conformiteitsverklaringen door de hele keten is dus niet alleen onnodig, maar leidt ook af van waar het werkelijk om gaat: weten welke rol je vervult, welke verplichtingen daarbij horen en welke informatie je daarvoor nodig hebt. Wie dat helder heeft, werkt gerichter samen met leveranciers en klanten en voorkomt een papieren werkelijkheid die de PPWR niet voorschrijft.

De boodschap voor de praktijk? Bepaal eerst je rol. Pas dan je informatievraag aan. En besteed de vrijgekomen tijd aan wat er echt toe doet: verpakkingen die voldoen aan de duurzaamheidseisen van morgen.

Kom je er niet uit? Wij helpen je graag verder.